Qutub Minar or Dhurva Stambha


Pin image

Qutub Minar or Dhurva Stambha

In Arabic "Qutub" literally means 'axis', 'pivot' or 'pole'. Qutb can refer to celestial movements and used as an astronomical term or a spiritual symbol. So the term 'Qutub Minar' signifies an astronomical Tower. That was how it was described to Sultan and later referred to in court correspondence. In course of time the name of Sultan Qutubuddin came to be unwittingly associated with the Qutub Tower leading to the misleading assertion that Qutubuddin built the Qutub Minar

अरबीमध्ये "कुतुब" चा शाब्दिक अर्थ 'अक्ष', 'पिव्होट' किंवा 'पोल' आहे. कुतुब खगोलीय हालचालींचा संदर्भ घेऊ शकतो आणि खगोलीय पद किंवा आध्यात्मिक प्रतीक म्हणून वापरला जाऊ शकतो. तर 'कुतुब मीनार' हा शब्द खगोलशास्त्रीय मनोरा दर्शवितो. सुलतानला असेच वर्णन केले गेले आणि नंतर न्यायालयात पत्रव्यवहारात संदर्भित केले. कालांतराने सुल्तान कुतुबुद्दीन यांचे नाव कुतुब टॉवरशी अजाणतेपणे जोडले गेले ज्यामुळे कुतुबुद्दीनने कुतुब मीनार बांधला अशी दिशाभूल केली.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

वीर रस - महिषासुरमर्दिनी : नवरस आणि देवी शिल्पे

Image
वीर रस - महिषासुरमर्दिनी : नवरस आणि देवी शिल्पे - बोधसूत्र | BodhSutra बलपराक्रमशक्तीप्रतापप्रभावादीभिर्विभावैरुत्पद्यते बल, पराक्रम, शक्ती, प्रताप आणि प्रभाव या विभावांमुळे ज्या रसाचा उद्भव होतो, तो म्हणजे वीर रस. उत्साह हा वीर रसाचा स्थायीभाव आहे, त्यामुळे याला सात्विकता लाभली आहे. दया-वीर, दान-वीर, धर्म-वीर आणि युद्ध-वीर असे वीर रसातील विविध भाव व्यक्त होतात. याशिवाय असुर वीर आणि लोभ वीर या संकल्पनाही वीर रसाशी निगडीत आहेत. अर्थात देवीचे युद्ध वीर स्वरूपातील रणरागिणीचे रूप शिल्पकारांनी महिषासुरमर्दिनीच्या शिल्पांमधून अभिव्यक्त केले आहे.  नवरस आणि देवी शिल्पे  या लेखमालिकेत पूर्वी प्रस्तुत झालेल्या देवीच्या  शृंगार ,  हास्य ,  करुण  आणि  रौद्र  रसापेक्षा वीर रसातील महिषासुरमर्दिनी स्वरूपाची लोकप्रियता भारतीय परंपरेत प्राचीन काळापासून दिसते. त्यामुळे प्राचीन नाण्यांवर, मंदिराच्या बाह्य भिंतींवर, स्वतंत्र शिल्प रूपामध्ये किंवा चित्र रूपामध्ये दुर्गेचे दर्शन होते. महिषासुरमर्दिनी देवी दुर्गेचा उद्भव महिषासुराचा विनाश करण्यासाठीच झाला होता. देवी दुर...
Read more

प्राचीन भारतीय चित्रकलेचा प्रवास (भाग 1)

Image
प्राचीन भारतीय चित्रकलेचा प्रवास (भाग 1) - बोधसूत्र | BodhSutra कला म्हणजे अभिव्यक्ती असते. कलेच्या माध्यमातून माणूस त्याच्या अव्यक्त भावनांना अभिव्यक्त करून अर्थपूर्ण संकेतांचे आदानप्रदान करतो. मग ही अभिव्यक्ती त्याच्या धार्मिकतेशी निगडीत असले किंवा त्याला वाटणाऱ्या भीतीशी निगडीत असेल, त्याच्या सृजनात्मक विचारांचा अविष्कार असेल किंवा त्याच्या सौंदर्यदृष्टीची साकार प्रतिमा असेल. मानव कायमच त्याच्या चित्रांच्या सहाय्याने व्यक्त होत आला आहे. ह्याच चित्रांचे बारकाईने निरीक्षण केले तर प्रत्यक्ष त्या माणसाचा जीवनपट आपल्या समोर उभा राहतो. माणसाचे विचार, त्याची जीवनशैली, त्याने जपलेली मूल्ये, त्याची भीती, त्यांच्या इच्छा-आकांक्षांना चित्रातील रेषा बोलक्या करतात. अश्याच काही रेषा तब्बल 30,000 वर्षांनी पुन्हा जिवंत झाल्या. 1957 साली पुरातत्वशास्त्रज्ञ वि. श्री. वाकणकर, भोपाळ रेल्वेने इटारसीला जात होते. त्यांना ह्या प्रवासात खिडकीतून बाहेर काही विशिष्ट संरचनेचे खडक दिसले. लगेचच पुढच्या स्टेशनला उतरून त्यांनी त्या स्थळाकडे प्रस्थान केले. दुरून दिसलेले ते विशिष्ट संरचनेचे खडक म्हणजे अश्मयुगीन मानव...
Read more

जानिए भगवान शिव की इस पिंडी पर चढ़ने वाले जल रहस्य के बारे मे !!

Image
जानिए भगवान शिव की इस पिंडी पर चढ़ने वाले जल रहस्य के बारे मे !! Ritika Dosi  |  September 7, 2020  |  अद्भुत मंदिर  |  No Comments डबरा से 27 तथा भितरवार से करीब 12 किलोमीटर दूर सिंध और पार्वती नदी के संगम स्थल पर बसे ऐतिहासिक ग्राम पंवाया में प्राचीन शिव मंदिर है जिसे लोग धूमेश्वर महादेव मंदिर के नाम से जानते है। इतिहासकारों के अनुसार सिंध नदी का पानी काफी ऊपर से झरने के रूप में नीचे गिरता है, वहीं पानी के नीचे गिरने से धुआं सा उठता है इसलिए इस मंदिर को धूमेश्वर महादेव मंदिर के नाम से जाना जाता है। मंदिर में महा शिवरात्रि पर्व के दौरान यहां विशाल मेला लगता है, जिसमें लाखों की संख्या में लोग दर्शन के लिए पहुंचते है। ऐसी मान्यता है कि महाशिवरात्रि पर्व पर भगवान शिव के दर्शन करने मात्र से सभी मनोकामनाएं पूरी होती है। इतिहासकारों के मुताबिक मंदिर में स्थित भगवान शिव की पिंडी पर रोजाना ही प्रातः समय में जल चढ़ा मिलता है, जिसके बारे में अभी तक यह पता नहीं चल सका है कि आखिर पिंडी पर जल कौन चढ़ाता है। वहीं यह स्थान साहित्य के गौरव महाकवि भवभूति की कर्मस्थली रही है...
Read more